Immaterieel erfgoed leeft niet in gebouwen of objecten, maar in mensen. Het bestaat uit verhalen, gebruiken, vaardigheden, liederen, rituelen, voedselcultuur en de manier waarop gemeenschappen generaties lang kennis overdragen. Op Curaçao behoort ook de eeuwenoude kennis over inheemse flora, water, voedsel en landschap tot dit levende erfgoed.
Tijdens de slavernij vormde deze kennis een essentiële bron van overleving. Buiten de plantages ontwikkelden Afro-Curaçaoënaars een diep begrip van de natuur. Door nature foraging – het verzamelen van eetbare vruchten, bladeren, kruiden en medicinale planten – en het bewust verspreiden van zaden langs wandelroutes, in barik’i seru (valleien) en rooi (waterlopen), ontstonden natuurlijke voedselcorridors die generaties lang voedsel, medicijnen en materialen leverden. Deze kennis werd mondeling doorgegeven en maakte een verregaande mate van zelfvoorziening mogelijk.
Samyama Institute noemt deze cultuur van ecologische wijsheid Abundansha: de overtuiging dat overvloed ontstaat wanneer mens en natuur samenwerken. Abundansha is geen materiële rijkdom, maar een levende relatie tussen landschap, gemeenschap en cultuur. De kennis van eetbare en functionele planten, waterstromen, seizoenen, koken, geneeskracht en gemeenschapszorg vormt een belangrijk, maar vaak onderbelicht onderdeel van het Afro-Curaçaose immateriële erfgoed.
Vandaag is deze kennis opnieuw relevant. Curaçao importeert het overgrote deel van zijn voedsel en staat voor grote uitdagingen op het gebied van klimaatadaptatie, biodiversiteit en volksgezondheid. Juist daarom zoekt Samyama naar een herverbinding tussen verleden, heden en toekomst. Niet vanuit nostalgie, maar vanuit de overtuiging dat historische kennis richting kan geven aan nieuwe vormen van voedselsoevereiniteit, regeneratieve landbouw en gemeenschapsontwikkeling.
Door onderzoek, oral history, wijkvoedselbossen, kunst en educatie brengt Samyama deze vergeten kennis opnieuw tot leven. Zo wordt immaterieel erfgoed niet alleen bewaard, maar ook opnieuw toegepast. De lessen uit het verleden worden daarmee bouwstenen voor een veerkrachtig Curaçao, waarin de overvloed van de natuur opnieuw de basis vormt voor gezondheid, cultuur en verbondenheid.
